Απάντηση στην ΕΕ/Πράσινη Διακήρυξη: Βελτιώνοντας την ψυχική υγεία του πληθυσμού: προς μια στρατηγική στην ψυχική υγεία για την Ευρωπαϊκή Ένωση. (PDF)
Για τη βελτίωση της φροντίδας ψυχικής υγείας
Διακήρυξη Οργανώσεων Ασθενών
πάνω στη φροντίδα ψυχικής υγεία[1]
Απόδοση στα ελληνικά: Ματσουκατίδου Χρυσούλα[2], Ρεβύθη Ιωάννα[3], Άννα Εμμανουηλίδου[4]
Περιεχόμενα της Κόκκινης Διακήρυξης
1 Εισαγωγή
2 Ψυχική υγεία – κεντρική για τους πολίτες, την κοινωνία και τις πολιτικές
3 Η κατάσταση - ψυχική υγεία μια αυξανόμενη απειλή για την ΕΕ
4 Αναπτύσσοντας αντιδράσεις: πρωτοβουλίες πολιτικής στην ψυχική υγεία
4.1 Κινήσεις και δραστηριότητες ασθενών στο πεδίο της ψυχικής υγείας
4.2 Ψυχική υγεία στα κράτη-μέλη
5 Η ανάγκη για μια ΕΕ-στρατηγική στην ψυχική υγεία
6 Αναζήτηση λύσεων – επιλογές για δράση
6.1 Βελτιώνοντας τη φροντίδα ψυχικής υγείας
6.1.1 Τα σχήματα ομαδικής δραστηριότητας θα πρέπει να
αντικατασταθούν από εξατομικευμένα προγράμματα
6.1.2 Τα μέτρα πίεσης θα πρέπει να εξαλειφθούν
6.1.3 Η Ψυχοφαρμακευτική Βιομηχανία δεν θα έπρεπε να είναι
ιδιωτικοποιημένη
6.2 Προωθώντας την κοινωνική ένταξη των ψυχικά αρρώστων ή ατόμων με
αναπηρία και προστατεύοντας τα θεμελιώδη δικαιώματά και την
αξιοπρέπειά τους
ΕΕ
30 Μαΐου , 2006
Συγγραφέας/Κόκκινη δράση:
Jolijin Santegoeds, Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! - Ολλανδία
1 Εισαγωγή[5]
Αυτό το κείμενο αποτελεί μια απάντηση από πολλές οργανώσεις ασθενών προς την Πράσινη Διακήρυξη (βλ. Πράσινη Βίβλο) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Βελτιώνοντας την ψυχική υγεία του πληθυσμού: προς μια στρατηγική στην ψυχική υγεία για την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Αυτό το κείμενο-απάντηση ονομάζεται: «Κόκκινη Διακήρυξη: Για τη βελτίωση της φροντίδας ψυχικής υγείας»
Διακήρυξη οργανώσεων ασθενών πάνω στη μέριμνα της ψυχικής υγείας
Από την πλευρά των ασθενών, τα κινήματα ασθενών αποσκοπούν στο να δώσουν τη δική μας οπτική στη βελτίωση του συστήματος φροντίδας στο χώρο της ψυχικής υγείας.
Αυτό το κείμενο εκπονήθηκε από τις ακόλουθες οργανώσεις :
· Αctiegroep Tekeer tegen de isoleer !
· Stichting Time-out
· Clienten Centrum Zimburg
· European Network Users and Survivors of Psychiatry (ENUSP)
Σ’ αυτό το κείμενο, η χρήση των λέξεων «αρρώστια», «ασθενής»και «υγεία» ήταν αναπόφευκτη για μια αποτελεσματική επικοινωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι συγγραφείς σκοπεύουν να αποφεύγουν τη χρήση αυτών των λέξεων, όσο είναι δυνατόν, επειδή συχνά οι άμεσες αντιδράσεις σ’ αυτές είναι συναισθηματικές και ριζωμένες στο φόβο.
Μια ευτυχισμένη και εκπληρωμένη ζωή ξεκινά, όταν ο φόβος παύει πια να μας κυβερνά.
Η επιβίωση, η αγάπη και η συντροφικότητα, ο έλεγχος, η ελευθερία και η διασκέδαση, είναι πολύτιμα μέρη των ζωών μας, και οι ανισορροπίες σ’ αυτά τα πεδία μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα στη σχέση μας με τους εαυτούς μας και τους άλλους.
Ευτυχία είναι να μεγαλώνεις συναισθηματικά. Για να μεγαλώσουμε χρειάζεται να αλλάξουμε, και τα λάθη είναι μέρος της αλλαγής, όταν μαθαίνουμε από αυτά.
Στην παράγραφο 6.3 συμπεριλαμβάνονται πληροφορίες επαφής.
2 Ψυχική υγεία – κεντρική για τους πολίτες, την κοινωνία και τις πολιτικές
Δεν υπάρχει υγεία χωρίς ψυχική υγεία.
Η ψυχική υγεία σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με το κοινωνικό πλαίσιο ζωής ενός ατόμου. Άνισες κοινωνικές, σεξουαλικές, οικονομικές σχέσεις ισχύος είναι πολύ ισχυροί παράγοντες για την πρόκληση ψυχολογικών και ψυχιατρικών προβλημάτων. Για παράδειγμα, η βία, η κατάχρηση δύναμης, η παιδική κακοποίηση, η σεξουαλική κακοποίηση, τα τραυματικά γεγονότα, η απώλεια δουλειάς, η απώλεια φίλων, η κατάχρηση ναρκωτικών κ.τ.λ. είναι όλα κοινωνικές συνθήκες, που μπορούν να οδηγήσουν σε μια εκδήλωση ψυχικών προβλημάτων. Η αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων είναι μια πολύ προσωπική διεργασία.
Σε διαφορετικούς πολιτισμούς και διαφορετικές εποχές αναπτύχθηκαν διάφοροι τρόποι αντιμετώπισης του πένθους, της απώλειας, της ανασφάλειας, του θυμού κ.τ.λ.
· Η πολιτισμική ποικιλία στην αντιμετώπιση προβλημάτων δεν θα έπρεπε να εξαλειφθεί παγκοσμιοποιώντας τη φροντίδα ψυχικής υγείας.
· Τα κοινωνικά και πολιτισμικά πλαίσια θα έπρεπε να συμπεριλαμβάνονται σαν κύριο θέμα στη φροντίδα ψυχικής υγείας.
· Μια αποκλειστικά ιατρική προσέγγιση στις ψυχικές ασθένειες δεν μπορεί να είναι επαρκής για τη λειτουργία ενός συστήματος ψυχικής υγείας υψηλής ποιότητας.
· Εξειδικευμένη φροντίδα ψυχικής υγείας σε πρόσφυγες και μετανάστες από άλλους πολιτισμούς είναι απαραίτητη.
3 Η κατάσταση – η ψυχική υγεία, μια αυξανόμενη πρόσκληση για την ΕΕ
Η ψυχική υγεία άπτεται πολλών πολιτισμικών προβλημάτων στην ενωμένη Ευρώπη. Πρόσωπα που υποφέρουν από ψυχικές ασθένειες αποκλείονται συχνά από την κοινωνία των «υγιών».
3.1 Φτωχότερες χώρες
Στις φτωχότερες χώρες υπάρχει ακόμα ένα υψηλό επίπεδο ταμπού και στίγματος.
Οι φτωχότερες χώρες γενικά χωρίζονται σε 2 ομάδες :
3.1.1.Ομάδα Έκτακτης Ανάγκης: περιλαμβάνει τις πιο φτωχές χώρες, που έχουν τεράστια οικονομικά προβλήματα και πολλούς θανάτους μέσα στον πληθυσμό (για παράδειγμα στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη)
Οι ψυχιατρικοί ασθενείς από χώρες της Ομάδας Έκτακτης Ανάγκης κυρίως πεθαίνουν μέσα στα ιδρύματα, για να μπορέσει να ζήσει η εργατική τάξη. Αυτό είναι ένα σοβαρό οικονομικό πρόβλημα. Η σοβαρή αμέλεια, η σκληρή κακοποίηση, η έλλειψη φαρμάκων, η κακή διατροφή είναι πραγματικά προβλήματα προς επίλυση.
3.1.2. Ομάδα Κάτω του Μέσου Όρου: είναι οι χώρες των οποίων τα κύρια χαρακτηριστικά είναι: η υψηλή ανεργία, η χαμηλή κοινωνική ασφάλεια και η ανυπαρξία δικτύων ασθενών (για παράδειγμα στην Ελλάδα).
Τα δίκτυα ασθενών συχνά δε μπορούν, ή μετά βίας, υπάρχουν στις φτωχές χώρες, εξαιτίας της απειλής της ανεργίας, του κοινωνικού αποκλεισμού και της εξάρτησης. Οι άνθρωποι δεν μιλούν για τις αδυναμίες τους, έτσι υπάρχει ένα υψηλό επίπεδο ταμπού. Αυτό έχει να κάνει αρκετά με την έλλειψη κοινωνικής ασφάλειας.
3.2 Πλουσιότερες χώρες
Στις πλουσιότερες χώρες τα προβλήματα που σχετίζονται με την ψυχική υγεία είναι περισσότερο πολιτισμικά, και λιγότερο οικονομικά. Το κύριο θέμα είναι ο ορισμός της ψυχικής υγείας, που μολύνεται από αυτό που σκοπεύουμε να αποκαλούμε νεοφιλελεύθερη ερμηνεία του «πλούτου», που κάνει τον πληθυσμό απρόθυμο να δεχτεί «μη τέλεια» στοιχεία στο περιβάλλον του.
Αυτή η οπτική, σε συνδυασμό με τα κίνητρα του καπιταλιστικού μάρκετινγκ, που κάνει τα μεγάλα τραστ να αποσκοπούν στο να κατακτήσουν και να διευρύνουν κάθε ίντσα της αγοράς, οδηγεί σε μια κοινωνία που κατασκευάζονται τεχνητά όλο και περισσότερες ασθένειες. Μ’ αυτό τον τρόπο η ψυχο-προσανατολισμένη βιομηχανία δημιουργεί μια αγορά για τον εαυτό της, και τα συμφέροντα της αγοράς ισχυρίζονται διαστρεβλωμένα ότι κάνουν αυτό που είναι καλύτερο για μας, τον κόσμο, τους ασθενείς. (* βλέπε επίσης η ψυχοφαρμακευτική βιομηχανία δε θα έπρεπε να είναι ιδιωτικοποιημένη παρ. 6.1.3)
Παρατηρούμε μια συνοχή στην προσέγγιση της φροντίδας ψυχικής υγείας σ’ όλες αυτές τις χώρες στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
· Οι άνθρωποι που πάσχουν από ασθένειες ψυχικής υγείας συχνά αποκλείονται από την ευρύτερη κοινωνία (social society).
· Σε πολλές χώρες αποδίδεται ακόμα μια τεράστια ποικιλία ανεπιθύμητων ή παρεξηγημένων συμπεριφορών (όπως η επιληψία, η σεξουαλική ασυδοσία, η ομοφυλοφιλία, οι εναλλακτικές πολιτικές θεωρίες κ.τ.λ.) σε ψυχικές ασθένειες.
· Σ’ όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες φαίνεται ότι το σύστημα φροντίδας στο χώρο της ψυχικής υγείας στηρίζει έντονα ακόμα την άποψη «αυτό που δε βλέπεις, δεν υπάρχει».
· Η ψυχιατρική και το σύστημα ψυχικής υγείας συμπεριλαμβάνουν υπερβολικά λίγο στο σκεπτικό τους την ιδέα της πλήρους ανάκτησης της ψυχικής υγείας (recovery) από τους ασθενείς τους.
· Πολλές από τις αυτό-αποκαλούμενες θεραπείες είναι στην πραγματικότητα πράξεις βασανιστηρίων και παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η παραβίαση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ασθενών από τo σύστημα ψυχικής υγείας πρέπει να σταματήσει σήμερα.
Το σύστημα ψυχικής υγείας θα έπρεπε να εντείνει τις προσπάθειές του στην κατεύθυνση της ίασης και της αποκατάστασης.
4. Αναπτύσσοντας αντι-δράσεις: πρωτοβουλίες πολιτικής στην ψυχική υγεία
Μέσα στα ιδρύματα δεν υπάρχει γενικά αρκετά η δυνατότητα να δοθεί επαρκής φροντίδα και προσοχή στους ασθενείς. Γι’ αυτό το λόγο ασκείται βία και παρατηρούνται φαινόμενα κακοποίησης σε ψυχιατρικούς ασθενείς, νοητικά ανάπηρους, και ηλικιωμένους (με Alzheimer κ.τ.λ.).
Το σύστημα ψυχοκοινωνικής φροντίδας σχετίζεται άμεσα με την κοινωνικοοικονομική κατάσταση της συγκεκριμένης χώρας και την ικανότητα επένδυσής της στην ποιότητα του συστήματος της ψυχικής υγείας.
· Η φτώχεια πρέπει να καταπολεμηθεί
· Αλλά η καταπολέμηση της φτώχειας δεν είναι καθήκον του συστήματος ψυχικής υγείας.
| Στην Ιταλία οι ψυχίατροι επενδύουν πολλά λεφτά και ενέργεια στην επίλυση των προβλημάτων φτώχειας των ασθενών τους. Έτσι, εάν θεωρείσαι ψυχικά άρρωστο άτομο, θα λάβεις ένα «μισθό» και ένα σπίτι (και ίσως λίγη δουλειά). Αλλά στην πραγματικότητα, αυτό δεν έχει να κάνει σε τίποτα με την ιατρική, αυτά είναι ζητήματα που αποτελούν αρμοδιότητα των κοινωνικών υπηρεσιών. Στην Ιταλία είχαμε κάποτε το δικαίωμα να ζητήσουμε ένα διαμέρισμα μέσω επιτροπών, ή μια δουλειά, ή ένα επίδομα ανεργίας, αλλά τώρα αυτό δεν είναι πλέον πραγματικά εφικτό, εάν είσαι ένας ψυχιατρικός ασθενής, γιατί σε αυτή την περίπτωση, είναι η ευθύνη του ψυχιάτρου να τα οργανώσει όλα αυτά. Αυτό αφορά στους νέους νόμους που σταδιακά περνούν στην Ιταλία. |
Έτσι, αυτό που πραγματικά συμβαίνει είναι ότι υπάρχει μια μετατόπιση της ευθύνης από την κοινωνική υπηρεσία στις ιατρικές κοινωνικές υπηρεσίες. Η ιατρική δε θα έπρεπε να έχει λόγο στα κοινωνικά ζητήματα… εάν κάποιος πάσχει από ασθένεια του πνεύμονα εξαιτίας φτωχών συνθηκών στέγασης, ο γιατρός δεν πρόκειται να του βρει ένα νέο σπίτι. Αλλά αυτό το πρόσωπο μπορεί, σε προσωπική βάση, να συγκεντρώσει ιατρικές βεβαιώσεις και να ζητήσει υποστήριξη από κοινωνικά ιδρύματα. Η ψυχιατρική επιθυμεί να σπάσει αυτόν τον άμεσο σύνδεσμο ανάμεσα στον πολίτη και την κυβέρνηση, και το καταφέρνει αυτό με την εσφαλμένη λογική της που βλέπει τους ανθρώπους ως «ανίκανους» ( «incapables», αυτός είναι ο νομικός όρος που χρησιμοποιείται στην Ιταλία). (βλέπε επίσης παρ. 6.1.2 ελαχιστοποίηση των μέτρων πίεσης)
Η ψυχιατρική αρνείται το πρόσωπο και τον ρόλο του ως ηθικού παράγοντα, και αυτό είναι η πιο σοβαρή προσβολή ενάντια στα ανθρώπινα δικαιώματα.
Τα υπόλοιπα είναι απλά στρώματα καταπίεσης πάνω από αυτή την πυρηνική παραβίαση.
Από την αρχή της βιομηχανοποίησης, η καθημερινή ζωή έχει περιοριστεί στην παραγωγή, στην κινητοποίηση για κατανάλωση και στο πέταγμα σκουπιδιών, με ένα πρωταρχικό σκοπό: την αύξηση των χρημάτων και της ισχύος αυτών, που δικτατορεύουν τον κόσμο. Κανένας φυσιολογικός άντρας ή γυναίκα δε θα έκανε όλη αυτή την πνευματικά κουραστική αυτοματοποιημένη εργασία, εάν δεν υπήρχε μια μόνιμη απειλή.
Γι’ αυτό το λόγο η κύρια λειτουργία της ακούσια επιβεβλημένης ψυχιατρικής δεν είναι να βοηθήσει τους ανθρώπους – αυτή είναι μια τελείως ψευδής πρόφαση – αλλά να δώσει ένα σκληρό μάθημα σε ανθρώπινα όντα με κακή λειτουργικότητα, με σκοπό να εντυπωσιάσει και να σοκάρει ολόκληρο τον πληθυσμό (η επονομαζόμενη ειδική και γενική πρόληψη).
Οι εξαναγκαστικές θεραπείες βρίσκουν τις νόμιμες αιτιάσεις τους στο ιατρικό άλλοθι. Η ψυχιατρική πάντοτε αποτελούσε ένα κρατικό εργαλείο για συγκαλυμμένο κοινωνικό έλεγχο, και το ιατρικό άλλοθι είναι το μέσο με το οποίο μπορεί κανείς να παραβλέψει το νόμο, επικαλούμενος το «δικαίωμα στη θεραπεία».
Δεν υπάρχει ψυχική αρρώστια, μονάχα πόνος της ψυχής. Αυτό δεν αποτελεί ιατρικό ζήτημα και δεν θα έπρεπε να το χειρίζονται οι γιατροί. Εάν επιτρέψουμε τη διαιώνιση αυτής της διαλεκτικής, επικυρώνουμε ένα σύστημα εξαναγκασμού, το οποίο έχει τις ρίζες του στην Καθολική Ιερά Εξέταση. Οι ιεροεξεταστές υποστήριζαν ότι έσωζαν ψυχές, και η ψυχιατρική εμφανίζεται στο προσκήνιο, όταν αποσύρεται η Ιερά Εξέταση. Η σύνδεση μεταξύ Ιεράς Εξέτασης και ψυχιατρικής είναι ιστορικά τεκμηριωμένη.
Δεν εναπόκειται σε εμάς, τις οργανώσεις των ασθενών, να αποδείξουμε την ανυπαρξία των ψυχικών ασθενειών, είναι οι ΨΥΧΙΑΤΡΟΙ που πρέπει να αποδείξουν τους ισχυρισμούς τους.
Η ψυχιατρική ορολογία είναι πολύ σύνθετη στη φύση της, κυρίως επειδή μεταμφιέζει οτιδήποτε στο οποίο πραγματικά αναφέρεται (βλέπε 1. Εισαγωγή). Η ψυχιατρική ορολογία είναι ένα εργαλείο του ψυχιάτρου, ώστε να διατηρήσει μια ισχυρή θέση κοινωνικά.
Για παράδειγμα: Η ζημιά που προκαλείται από τους ψυχιάτρους ονομάζεται : ιατρογενής βλάβη.
Οι λέξεις παίζουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο στο σύστημα ψυχικής υγείας, και πρέπει να είμαστε σίγουροι ότι ονομάζουμε τα «πράγματα» με το πραγματικό τους όνομα.
Η ίδια η διάγνωση αποτελεί ΤΟ στίγμα. Καμπάνιες όπως το Μηδενικό-Στίγμα από την EUFAMI (που σπονσοράρεται από εταιρείες φαρμάκων) φέρουν τις ιδεολογικές ρίζες όλων των στιγμάτων: την ιδέα ότι κάποιοι άνθρωποι είναι οργανικά άρρωστοι με έναν τρόπο που υπονομεύει τις ψυχικές τους ικανότητες.
Όλο αυτό το σενάριο λαμβάνει χώρα σε μια «νέα» μορφή ψυχιατρικής, που ισχυρίζεται ότι έχει εξελιχθεί σ’ ένα βιο-ψυχο-κοινωνικό επίπεδο ανάλυσης. Αυτό είναι μια παράλογη δήλωση που αποτελεί μια έξυπνη μανούβρα. Η ψυχιατρική ήταν βιο-ψυχο-κοινωνική στο παρελθόν, και το Ολοκαύτωμα αποτελεί απόδειξη αυτού: ομοφυλόφιλοι, Εβραίοι και όλοι οι «ακατάλληλοι» που δολοφονήθηκαν από ψυχιάτρους θεωρήθηκαν σύμφωνα με την Τριαδική διάγνωση: γενετικά ελαττωματικοί (βιο-), ψυχικά ανεπαρκείς και διεφθαρμένοι (ψυχο-), και κοινωνικά άχρηστοι και επικίνδυνοι (κοινωνικό).
Έτσι αυτή η «νέα» προσέγγιση είναι απλά μια μεταμφιεσμένη αναβίωση της παλιάς ναζιστικής ιατρικής ευγονικής προσέγγισης της «κοινωνίας». Αυτό δεν είναι κάτι καινούριο, είναι ανιχνεύσιμο από την Πολιτεία ακόμα του Πλάτωνα. Ο ελιγμός είναι ότι μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στην Αμερικανική και Ευρωπαϊκή κοινωνία, η ψυχιατρική άρχισε να διεκδικεί αποκλειστικά δικαιώματα επάνω στους ασθενείς της, αφήνοντας «εκτός δουλειάς» άλλους επαγγελματίες. Σήμερα η ψυχιατρική «ανοίγεται» στην αλληλεπίδραση και με άλλους επαγγελματίες (ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, κ.τ.λ.). Έτσι αυτό το άνοιγμα είναι στην πραγματικότητα ένας τρόπος επέκτασης της εξουσίας πάνω στο άτομο στην εξουσία πάνω στην κοινωνία γενικότερα (με την υποστήριξη των φαρμακευτικών εταιρειών).
Αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο, και όλο το εγχείρημα λαμβάνει χώρα στο όνομα της «ψυχικής αρρώστιας».
Δεν καλούμαστε να αποδείξουμε πως οι «ψυχικά άρρωστοι» άνθρωποι δεν είναι, εν τέλει, «επικίνδυνοι», ή κάτι παρόμοιο.
· Πρέπει να ισχυριστούμε ότι δεν υπάρχουν ψυχικά άρρωστοι άνθρωποι, αλλά απλά άνθρωποι που υποφέρουν με προσωπικούς τρόπους, οι οποίοι δεν πρέπει να υπόκεινται σ’ ένα ιατρικό καθεστώς λόγω των ιδεών και των συμπεριφορών τους.
Στις Πλουσιότερες χώρες, στις μέρες μας κυρίως εξαιτίας των καπιταλιστικών πολιτικών, συνηθίζεται να επιλέγεται ο φτηνός τρόπος στο σύστημα ψυχικής υγείας: η καταπίεση, αντί για τη φροντίδα, και ο εξαναγκασμός των ανθρώπων να πληρώνουν για μια μακρο-χρόνια θεραπεία, η οποία δεν έχει κανένα θεραπευτικό αποτέλεσμα για τους ασθενείς. Ένα σχήμα ομαδοποίησης είναι ένας εύκολος τρόπος να αξιώσεις κανόνες, και να διατηρήσεις τους ασθενείς περιορισμένους, με τον απώτερο στόχο να διατηρηθεί η τάξη στα ιδρύματα με υψηλά κόστη (* βλέπε επίσης 6.1.1 Τα ομαδοποιημένα θεραπευτικά σχήματα θα έπρεπε να αντικατασταθούν από ατομικά οργανωμένα προγράμματα ).
Στη βάση βρίσκεται ένα κύριο πολιτισμικό πρόβλημα, το οποίο σκοπεύουμε να ονομάζουμε «νεοφιλελεύθερη ερμηνεία της «προσωπικής ευθύνης». Είναι μια ιδέα που διαδίδει τον ατομικισμό στην κοινωνία, καλεί τους ανθρώπους να είναι ανταγωνιστές και να μην αλληλοβοηθούνται. Σε αυτό το νεοφιλελεύθερο κλίμα, το να καταδεικνύεις τα όρια της αποδοχής και το να αφήνει ο ένας τον άλλον να πέσει, η έννοια της «προσωπικής ευθύνης» θεωρείται πολύ πιο αποδεκτή, από το να προσπαθεί κανείς να βοηθήσει μια μη-εργαζόμενη, και χρήζουσα βοήθειας κοινωνική τάξη.
Οι πιο πραγματικές δυνάμεις και δεξιότητες των ανθρώπων αυτής της τάξης συχνά δεν γίνονται αντιληπτές και αποδεκτές, και η συμβολή τους στην κοινότητα τους δεν εκτιμάται και δεν ενθαρρύνεται.
· Η στάση απέναντι στους ψυχιατρικούς ασθενείς εν γένει, σ’ όλες τις χώρες, θα έπρεπε να βελτιωθεί, έτσι ώστε οι ασθενείς να μην είναι πλέον «άνθρωποι β’ κατηγορίας». Μπορούμε να επιτύχουμε κάποιες προόδους προστατεύοντας τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ισότητα, ενθαρρύνοντας την ένταξη των ασθενών στην κοινωνία, δείχνοντας περισσότερο σεβασμό, μέσω λιγότερου στιγματισμού, κινώντας μια (δημόσια) συζήτηση γύρω από την κατανόηση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς.
· Η βία πρέπει να καταργηθεί.
· Από μια κοινωνική σκοπιά, βασισμένη στις ιδέες του πλουραλισμού και της κοινωνικής ενσωμάτωσης, θα έπρεπε να γίνουν προσπάθειες, ώστε να εξασφαλιστεί περισσότερη ανοχή και καλύτερη κατανόηση στις έννοιες «ανθρωπιά», «ευημερία» και «προσωπική ευθύνη» στην κοινωνία, και να αντικατασταθούν οι νεοφιλελεύθερες ερμηνείες αυτών των ιδεών.
· Θα έπρεπε να εκλείψουν τα καπιταλιστικά κίνητρα στην «αγορά της ψυχικής υγείας», και ο κλάδος της ψυχικής υγείας θα έπρεπε να παραμείνει δημόσιος, ώστε να μπορούμε να εστιάσουμε πλήρως στα ποιοτικά περιεχόμενα του συστήματος ψυχικής υγείας, με μόνο σκοπό: να κάνουμε το σύστημα ψυχικής υγείας περιττό. Γι’ αυτό το λόγο η ψυχοκοινωνική φροντίδα δεν ταιριάζει στις σύγχρονες καπιταλιστικές και νεοφιλελεύθερες στρατηγικές μάρκετινγκ (βλέπε επίσης 6.1.3 Η ψυχοφαρμακευτική βιομηχανία δεν θα έπρεπε να ιδιωτικοποιηθεί).
4.1 Κινήματα ασθενών και δραστηριότητες στο πεδίο της ψυχικής υγείας
Θα έπρεπε να υπάρχουν σε κάθε χώρα ανεξάρτητες Οργανώσεις Ασθενών, που εκφράζουν τα θεμελιώδη ζητήματα από τη σκοπιά των ασθενών.
Οι Ανεξάρτητες Οργανώσεις Ασθενών δίνουν τη δυνατότητα στους ασθενείς να :
- βοηθούν, να υποστηρίζουν, να συμβουλεύουν ο ένας τον άλλον, ανώνυμα εάν είναι απαραίτητο (εξαιτίας του στίγματος).
- συνεργάζονται σε θέματα και να βρίσκουν αναγνώριση
- ανταλλάσσουν πληροφορίες με την κοινωνία και τους επαγγελματίες
- δίνουν τέλος στα ταμπού αυξάνοντας την κατανόηση για τις ασθένειές τους
- αποκτήσουν ένα δίκτυο ενδυνάμωσης, που περιέχει πολύτιμη γνώση.
4.2 Ψυχική υγεία στα κράτη-μέλη
Όλα τα κράτη-μέλη οφείλουν να ενθαρρύνουν, να προστατεύουν και να υποστηρίζουν την ύπαρξη ποικίλων μορφών ανεξάρτητων οργανώσεων ασθενών.
Οι οργανώσεις ασθενών θα πρέπει παρακινούνται ώστε να παίξουν ένα σημαντικό ρόλο σε όλα τα θέματα που σχετίζονται με την ψυχική υγεία, όπως στην ίδια την ψυχική υγεία (συνεισφέροντας: με γνώση βασισμένη στην προσωπική εμπειρία, υποστήριξη, εκπαίδευση), ή στον προγραμματισμό προτεραιοτήτων, στρατηγικών βελτίωσης, ερευνών κ.τ.λ..
5. Η ανάγκη για μια ενιαία ευρωπαϊκή στρατηγική στην ψυχική υγεία
Η ανάγκη για μια ανθρώπινη στρατηγική στην ψυχική υγεία στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πολύ μεγάλη.
6. Αναζητώντας λύσεις- επιλογές για δράση
· Σταματήστε την παραβίαση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καλύτερα σήμερα παρά αύριο.
· Σεβαστείτε τους ασθενείς και τα θεμελιώδη δικαιώματά τους.
Η ψυχική υγεία είναι μια ενότητα που σχετίζεται στενά με τις διαθέσεις, το χαρακτήρα, την αντίληψη και το υπόβαθρο ενός ατόμου (και για τον ασθενή νοείται ως βοήθεια) και γι’ αυτό το λόγο είναι απαραίτητη μια προσεκτική θεραπεία που βασίζεται στην ισότητα, την εμπιστοσύνη και την επικοινωνία. (βλέπε επίσης: «τα πιεστικά μέτρα θα πρέπει να εξαλειφθούν», παράγραφος 6.1.2)
Η αποτελεσματικότητα στη φροντίδα της ψυχικής υγείας ισοδυναμεί με την προσοχή σ’ αυτά που λένε οι ασθενείς.
· Πρέπει να εδραιωθεί όσο το δυνατόν γρηγορότερα μια καλή φροντίδα ψυχικής υγείας.
· Οι καλές πρακτικές στο σύστημα ψυχικής υγείας θα πρέπει να αξιολογούνται από τους ασθενείς, επειδή οι ασθενείς είναι οι λύδιες λίθοι της ποιότητας της φροντίδας.
· Η ΕΕ θα πρέπει να παρέχει χρηματοδότηση για έρευνα πάνω στις καλές πρακτικές.
· Η ΕΕ θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνει την ανάπτυξη και τη συνέχιση των καλών πρακτικών.
«Χτίζοντας πάνω σε καλές πρακτικές» θα πρέπει να σημαίνει ότι προστατεύεται η χρηματοδότηση για αποτελεσματικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας, αξιολογούμενες από τους ανθρώπους που τις χρησιμοποιούν. Αυτό θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει υπηρεσίες που δεν είναι ειδικά για ανθρώπους με διαγνωσμένα προβλήματα ψυχικής υγείας αλλά που βοηθούν τους ανθρώπους με κοινωνικά προβλήματα, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε ψυχική αγωνία - π.χ. γραμμές βοήθειας και υπηρεσίες για συγκεκριμένα ζητήματα π.χ. στέγαση, ή για συγκεκριμένες ομάδες π.χ. πρόσφυγες και μετανάστες.
| Στο Ηνωμένο Βασίλειο δημιουργούνται προβλήματα, καθώς τα χρήματα για να ξεκινήσουμε νέα προγράμματα διατίθενται για δύο ή τρία χρόνια. Στο τέλος αυτού του χρονικού διαστήματος, καλές νέες υπηρεσίες πολλές φορές έκλεισαν, επειδή δε μπορούσαν να λάβουν περισσότερη χρηματοδότηση. Τα χρήματα διατίθενται μόνο για νέες υπηρεσίες. Μ’ αυτόν τον τρόπο σπαταλώνται πολλά χρήματα και κατακτημένη γνώση. |
· Πιθανόν η καλύτερη επιλογή για να σταματήσει ο στιγματισμός των προβλημάτων ψυχικής υγείας είναι η πρόληψη όλων των εισαγωγών μέσω της ενσωμάτωσης της φροντίδας ψυχικής υγείας στην κοινότητα.
· Πρόληψη σημαίνει επίσης εξάλειψη των αιτιών των ψυχικών ασθενειών, που στην πραγματικότητα σημαίνει να σταματήσει η βία, η κατάχρηση εξουσίας, ο κοινωνικός αποκλεισμός και η φτώχεια (έλλειψη ευκαιριών). Όλα αυτά δεν αποτελούν πυρηνικό καθήκον του συστήματος ψυχικής υγείας.
6.1 Βελτιώνοντας το σύστημα Ψυχικής Υγείας
6.1.1 Ο ομαδικός προγραμματισμός πρέπει να αντικατασταθεί από εξατομικευμένα προγράμματα
Τα μέτρα εξαναγκασμού αποτελούν μία παλιομοδίτικη συνήθεια, βασισμένη στην ιδέα ότι οι ασθενείς που εκδηλώνουν διαφορετική συμπεριφορά από άλλους, θα πρέπει να εκπαιδευτούν, ώστε να μάθουν να συμπεριφέρονται. Στο παρελθόν, το σύστημα ψυχικής υγείας είχε εγκαθιδρύσει καθημερινό ομαδικό πρόγραμμα δραστηριοτήτων για τους ασθενείς, όπως για παράδειγμα: ξύπνημα στις 7, πρωινό στις 8, δημιουργική θεραπεία στις 9. Όταν ο ασθενής είναι σε θέση να ακολουθήσει αυτό το σχήμα είναι «αρκετά θεραπευμένος» ώστε να ξαναγυρίσει στη κοινωνία.
Είναι ευρέως γνωστό ότι το κοινωνικό υπόβαθρο των ασθενών καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη κατάσταση της ψυχικής τους υγείας. Για παράδειγμα: παιδική κακοποίηση, σεξουαλική κακοποίηση, τραυματικά γεγονότα, απώλεια εργασίας ή φίλων, χρήση ουσιών κ.λ.π. αποτελούν όλα κοινωνικές συνθήκες, οι οποίες πιθανόν να οδηγήσουν στην εμφάνιση ψυχικών προβλημάτων. Η αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων είναι μία προσωπική διεργασία. Ωστόσο, ο ομαδικός προγραμματισμός δραστηριοτήτων δεν λαμβάνει υπ΄ όψιν τα αισθήματα του ασθενή. Για παράδειγμα: ο ασθενής πρέπει να είναι δημιουργικός στις 9.
Ο λόγος για τον οποίο γίνεται ο καθημερινός προγραμματισμός είναι κυρίως γιατί τα ιδρύματα ψυχικής υγείας αντιμετωπίζουν μεγάλη έλλειψη οικονομικών πόρων, σημαντική έλλειψη προσωπικού, έλλειψη ευελιξίας και βασικότερα έλλειψη επενδύσεων, γεγονός που οδηγεί σε μια ψυχοκοινωνική φροντίδα χαμηλού επιπέδου.
Ένα ομαδικό πρόγραμμα δραστηριοτήτων είναι ένας εύκολος τρόπος ισχυροποίησης των περιοριστικών κανόνων για τους ασθενείς, με απώτερο σκοπό να διατηρηθεί η τάξη στα ιδρύματα χωρίς υψηλό κόστος, δηλαδή με χαμηλές δαπάνες σε προσωπικό να συνεχίσει να λειτουργεί το σύστημα ψυχικής υγείας.
(βλέπε επίσης τα πιεστικά μέτρα θα πρέπει να εξαλειφθούν παρ.6.1.2 και η ψυχοφαρμακευτική βιομηχανία δεν θα έπρεπε να είναι ιδιωτικοποιημένη παρ.6.1.3)
Ένας επιπλέον λόγος που τα ομαδικά προγράμματα δραστηριοτήτων χρησιμοποιούνται ακόμα ευρέως είναι η έλλειψη εμπειρίας πλήρους ίασης ψυχιατρικών προβλημάτων. Οι ασθενείς απασχολούνται με δραστηριότητες σε αραιή βάση σύμφωνα με την πεπαλαιωμένη ιδέα για την «ανάρρωση».
Βαθύτερα επίσης υπάρχει το βασικό πρόβλημα νοοτροπίας, που σκοπεύουμε να ονομάσουμε: η νεοφιλελεύθερη ερμηνεία της «ατομικής υπευθυνότητας», (βλέπε 4 αναπτύσσοντας αντιδράσεις: πρωτοβουλίες διαμόρφωσης πολιτικής στη ψυχική υγεία).
Στο γενικότερο προγραμματισμό της θεραπείας η κύρια ενασχόληση με τον ασθενή συνίσταται στην υπαγόρευση των κανονισμών του ιδρύματος. Όταν οι ασθενείς δεν συμπεριφέρονται σύμφωνα με τους κανόνες θα εξαναγκαστούν να το κάνουν. (βλέπε τα πιεστικά μέτρα θα πρέπει να εξαλειφθούν παρ.6.1.2).
Με αυτόν τον τρόπο, οι ασθενείς δέχονται οδηγίες που τους «εκπαιδεύουν» ώστε να προσαρμοστούν σε ένα τυποποιημένο καθημερινό σχήμα. Δεν υπάρχει χρόνος για επικοινωνία στα προσωπικά θέματα εξ΄ αιτίας της έλλειψης προσωπικού. Το 2006 πολλοί ψυχιατρικοί ασθενείς αναγκάζονται να γίνονται εσωστρεφείς από μία θεραπεία που τους παραλύει. Σε αντίθετη περίπτωση δεν θα πάρουν εξιτήριο από τα ιδρύματα ψυχικής υγείας, που νοσηλεύονται.
Στην ολλανδική ψυχιατρική πράξη (1994, ίδρυμα ψυχικής υγείας νέων) υπάρχουν ακόμη συχνά μόνο 1 ή 2 βοηθοί σε αναλογία μίας ομάδας 10 ασθενών σε μία δραστηριότητα, όπως δημιουργικότητα ή αθλήματα, η οποία συντονίζεται από έναν επαγγελματία θεραπευτή. Ασθενείς που δεν ακολουθούν το σχήμα μένουν πίσω στο ίδρυμα, συχνά συνοδευόμενοι από έναν βοηθό.
Συνεπώς, σε ορισμένες συνθήκες το βοηθητικό προσωπικό αντιμετωπίζει μία ομάδα ασθενών από μόνο του, γεγονός που δυσκολεύει όλους να χειριστούν τα συναισθηματικά και συμπεριφορικά προβλήματα και το οποίο οδηγεί σε μία ποικιλία κρίσεων εντός του συστήματος ψυχικής υγείας.
Σήμερα βλέπουμε ακόμη παρόμοιες τάσεις στα σχήματα των ομάδων, για παράδειγμα στην Ολλανδία όταν μιλάμε για συμμετοχή των πελατών. Συμμετοχή των πελατών σημαίνει ότι οι ασθενείς πρέπει να έχουν την δυνατότητα να έχουν επιρροή στη δική τους θεραπεία με το να συμμετέχουν στο «επίπεδο σχεδιασμού» της θεραπείας τους και με τη δυνατότητα να επιλέγουν αν η συγκεκριμένη προσέγγιση είναι η κατάλληλη για την ανάρρωσή τους. Στην Ολλανδία αυτές οι «στιγμές του πελάτη» είναι δομημένες με τον εβδομαδιαίο σχεδιασμό ωρών συμμετοχής των πελατών, οι οποίες συχνά είναι μόνο συζητήσεις και επιφέρει ελάχιστη επιρροή στους ασθενείς.
Συμμετοχή των πελατών σημαίνει ότι θα έπρεπε να υπάρχει πάντα χρόνος για επικοινωνία, να δίνεται στους ασθενείς η δυνατότητα συμμετοχής στη διαδικασία της ανάρρωσης και να τους συμπεριφέρονται ως ισότιμα ανθρώπινα όντα, τα οποία έχουν κάτι να πουν όσον αφορά τη ζωή τους. Λέξεις-κλειδιά είναι η Ενδυνάμωση, η Ισότητα και η Συμμετοχή στην Ανάρρωση.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε στιγμή πρέπει να υπάρχει επαρκές προσωπικό, που να καθιστά δυνατή την επικοινωνία μεταξύ ενός ασθενή και ενός μέλους του προσωπικού.
· Τα ομαδικά σχήματα χρησιμοποιούνται στη πάλη των συμπτωμάτων, και δεν θεραπεύουν ψυχικές ασθένειες.
· Η μέριμνα ψυχικής υγείας θα έπρεπε να εστιάζει σε εξατομικευμένες θεραπείες ολοκληρωμένες με τη συμμετοχική συνεργασία του ασθενή και του βοηθού και ενδεχομένως και περισσότερων ανθρώπων όπως φίλων, συγγενών κ.α. (σε συμφωνία με τον πελάτη).
6.1.2 Τα μέτρα εξαναγκασμού και θέματα που πρέπει να εξαλειφθούν
· Ένα συμπέρασμα είναι το εξής: πρέπει να γίνουν όλες οι προσπάθειες που χρειάζονται για να σταματήσει η γενοκτονία των ψυχιατρικών ασθενών (η οποία συμβαίνει συνήθως σε μάχιμες περιοχές και φτωχές χώρες), όσο το δυνατόν συντομότερα. Αυτό δεν έχει σε τίποτα να κάνει με το σύστημα ψυχικής υγείας.
· Τα φτωχά κράτη έχουν το άλλοθι της άγνοιας, καθώς όλες οι λανθασμένες πρακτικές και η κακοποίηση των μέτρων εξαναγκασμού προκαλούνται από τη φτώχεια και την έλλειψη των ευκαιριών στην εγκαθίδρυση μιας καλής ψυχοκοινωνικής φροντίδας (βλέπε 3. η κατάσταση -ψυχική υγεία, μία αναπτυσσόμενη πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση).
Αυτά τα φτωχά κράτη επομένως εξαιρούνται κατά έναν τρόπο από αυτό που συνιστά τη χρήση των πιεστικών μέτρων, όπως τα κελιά απομόνωσης, η ακινησία, η φαρμακευτική αγωγή, η περιορισμένη ελευθερία ή όποια άλλη ακούσια θεραπεία. Για ένα λόγο παραπάνω, γιατί τα φτωχά κράτη συχνά δέχονται τα πλουσιότερα κράτη ως καθοδηγητές στις πρακτικές τους.
Τα πλούσια κράτη έχουν την οικονομική δυνατότητα να εγκαθιδρύσουν και να προωθήσουν μια καλύτερη ψυχοκοινωνική φροντίδα, και όχι την καταπίεση, το βασανισμό και τον αποκλεισμό, φαινόμενα, τα οποία εξακολουθούν να συμβαίνουν.
Αντί μιας καλής φροντίδας σε πολλές περιπτώσεις γίνεται χρήση υπερβολικής βίας, ακόμα και στις αποκαλούμενες δημοκρατικές χώρες, τα πλούσια κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στην συνέχεια αναφέρονται ορισμένα οικεία μέτρα εξαναγκασμού:
· Σωματικοί περιορισμοί , όπως κελιά απομόνωσης, ακινησία με λουριά και άλλα μέτρα που περιορίζουν την ελευθερία της κίνησης κ.λ.π. είναι βασανιστήρια ενάντια στους ασθενείς και που σχετίζεται περισσότερο με σκληρή αμέλεια παρά με ψυχική υγεία.
· Η χορήγηση φαγητού χωρίς συγκατάθεση βιώνεται ισότιμα με τον βιασμό. Είναι σκληρή παραβίαση της ακεραιότητας του σώματος.
· Η χορήγηση ψυχοφαρμακευτικής αγωγής χωρίς συγκατάθεση είναι χειρότερη από βιασμό. Είναι σκληρή παραβίαση της ακεραιότητας του σώματος και ακόμα χειρότερα: του μυαλού.
Ακόμη και επίσημες έρευνες σχετικά με τις αντιλήψεις των ασθενών στην ακούσια θεραπεία σημειώνουν ότι οι υποχρεωτικές θεραπείες μπορούν, μεταξύ άλλων, να προκαλέσουν αισθήματα εξευτελισμού, μοναξιάς και άγχους. Πολλοί ασθενείς περιέγραψαν τις υποχρεωτικές μεθόδους ως τραυματικές.
Είναι σαφές ότι τα μέτρα εξαναγκασμού είχαν χρησιμοποιηθεί αρχικά για να καλύψουν άλλες ανάγκες από αυτές της ψυχικής υγείας και αυτές οι πρακτικές ποτέ δεν σταμάτησαν πραγματικά, γεγονός που αποτελεί πραγματική τραγωδία.
Η Ψυχιατρική αρνείται το άτομο και το ρόλο του ως ηθικό παράγοντα και παραβιάζει τον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης. Αυτή είναι η σημαντικότερη προσβολή απέναντι στα ανθρώπινα δικαιώματα. (ακόμη βλέπε 4 αναπτυσσόμενες αντιδράσεις: πρωτοβουλίες διαμόρφωσης πολιτικής στη ψυχική υγεία)
Το ψυχιατρικό επάγγελμα πρέπει να ακούσει το τι πιστεύουν οι ασθενείς για τη θεραπεία τους (συμμετοχή των πελατών) και να το χειριστούν με σοβαρότητα. Επειδή όταν οι επαγγελματίες χρησιμοποιούν μεθόδους εξαναγκασμού δεν λαμβάνουν καθόλου υπ’ όψιν τα αισθήματα των ασθενών είναι πολύ ΔΥΣΚΟΛΟ για τους ασθενείς να επικοινωνήσουν και για άλλα τραυματικά γεγονότα της ζωής τους. Όταν οι επαγγελματίες παροχής φροντίδας βλάπτουν τους ασθενείς – γεγονός, το οποίο αποκαλούμε επανατραυματισμό (re-traumatizing), αντί για θεραπεία -, οι ασθενείς αισθάνονται ιδιαίτερα παρεξηγημένοι και μόνοι. Δεν εμπιστεύονται πια το προσωπικό και ολόκληρος ο κόσμος τους καταρρέει, διότι δεν θέλουν να πάθουν κακό, θέλουν να βοηθηθούν και είναι φοβισμένοι.
Τα υποχρεωτικά μέτρα είναι επώδυνες αντιθέσεις μεταξύ στόχων και μεθόδων στη ψυχιατρική. Ασθενείς και προσωπικό θα έπρεπε να μιλούν για διάφορες θεραπείες και να συνεργάζονται στις θεραπείες, που οδηγούν στην ανάρρωση, και να μην αντιδρούν και παλεύουν ο ένας με τον άλλο.
Αυτό που αποκαλείται «ενεργή συμμετοχή» και «ενδυνάμωση» του ασθενή είναι λέξεις-κλειδιά στη βελτίωση της φροντίδας ψυχικής υγείας.
Οι επαγγελματίες στην ψυχιατρική πρέπει να έχουν πάντα τη δυνατότητα του χρόνου και του προγραμματισμού, να περνάνε χρόνο με του ασθενείς τους, να επικοινωνούν μαζί τους και να εκφράζουν κοινωνική αλληλεγγύη και υποστήριξη.
· Η ακούσια θεραπεία θα πρέπει να απαγορευτεί λόγω των βασανισμών, που αυτή σημαίνεο. Δεν αποτελεί «καλή πρακτική» και δεν θα έπρεπε να υποστηρίζεται από την ΕΕ.
· Ο ασθενής έχει το δικαίωμα να αρνηθεί τη θεραπεία.
Οι επαγγελματίες στην ψυχιατρική έχουν τη δυνατότητα να προλάβουν συμβάντα μέσω περισσότερης επικοινωνίας.
Πρόληψη σημαίνει: να αντιλαμβάνεσαι τα πρώιμα σημάδια της κρίσης, να ξεκινάς τη φροντίδα στα πρώτα στάδια και να προλαβαίνεις τη πραγματική κρίση. Αυτό είναι δυνατό με πολύ καλή επικοινωνία μεταξύ του ασθενούς και του περιβάλλοντός του, όπως με τη συμμετοχή της οικογένειας και των φίλων ή ενός καλά εκπαιδευμένου ή εξειδικευμένου προσωπικού (το οποίο περιλαμβάνει άτομα με γνώση βασισμένη στην εμπειρία).
Κάθε επικοινωνία σημαίνει περισσότερα σημεία και σήματα. Συνεπώς είναι πολύ σημαντικό το άνοιγμα στην κοινωνία και σε οποιαδήποτε μορφή ψυχοκοινωνικής φροντίδας.
Μιλώντας ο ένας με τον άλλο, μοιραζόμενοι γέλια, ζεστασιά, μουσική, αθλήματα, την ησυχία, κάθε πράξη αποτελεί αντικατοπτρισμό συναισθημάτων. Και δεν υπάρχει ζωή χωρίς συναισθήματα. (βλέπε 1 εισαγωγή και 4 αναπτυσσόμενες αντιδράσεις: πρωτοβουλίες διαμόρφωσης πολιτικής στη ψυχική υγεία). Η περισσότερη επικοινωνία συντείνει στην αύξηση της οξυδέρκειας των ασθενών στην πορεία τους για ανάρρωση ή αποκατάσταση.
Οι επώδυνες αντιθέσεις μεταξύ στόχων και μεθόδων δεν προκαλούνται από κακούς σκοπούς των σημερινών επαγγελματιών μέριμνας ψυχικής υγείας.
Υπάρχει μία τεράστια έλλειψη εξειδίκευσης εξ’ αιτίας της ιστορίας.
6.1.3 Η ψυχοφαρμακευτική βιομηχανία δεν θα έπρεπε να είναι ιδιωτικοποιημένη
Ο ορισμός της ψυχικής υγείας έχει μολυνθεί από αυτό που τείνουμε να αποκαλούμε νεοφιλελεύθερη ερμηνεία της «υγείας», η οποία κάνει τους ανθρώπους απρόθυμους να δεχτούν ατελή χαρακτηριστικά στο περιβάλλον τους.
Αυτή η άποψη παρακινεί επίσης τις ψυχοφαρμακευτικές βιομηχανίες να εγκαθιδρύσουν μία ολοένα και μεγαλύτερη ποικιλία ασθενειών και φαρμάκων. Αυτά τα φάρμακα συχνά έχουν βλαβερές παρενέργειες για τους ανθρώπους και το περιβάλλον.
Η επικέντρωση στα εμφανή χαρακτηριστικά των ασθενειών και στις παγκόσμιες λύσεις ενθαρρύνεται από τη λογική της αγοράς και από πολιτιστικά-οικονομικά συμφέροντα (βλέπε 3 η κατάσταση-ψυχική υγεία, μία αναπτυσσόμενη πρόκληση για την ΕΕ και 4 αναπτυσσόμενες αντιδράσεις:πρωτοβουλίες διαμόρφωσης πολιτικής στη ψυχική υγεία)
Αυτό έρχεται σε αντίθεση με το ευρέως γνωστό γεγονός ότι το κοινωνικό πλαίσιο ζωής του ατόμου είναι ιδιαίτερα καθοριστικό για τη ψυχική του υγεία (για παράδειγμα όταν σχετίζεται με βία, μεγάλες ανισορροπίες, παιδική κακοποίηση, σεξουαλική κακοποίηση, τραυματικά συμβάντα, εξαρτήσεις κ.λ.π.)
Η νεοφιλελεύθερη βιομηχανική προσέγγιση αφορά στην ανάλυση των ανθρώπων ως τυποποιημένα ιατρικά άτομα και την κατάκτηση της αγοράς με παγκόσμια προϊόντα για όλους μας. Οι βιομηχανίες επιχορηγούν τις ιατρικές έρευνες στο χώρο της ψυχικής υγείας και η αγορά αυτοσυντηρείται με το να βρίσκει ασθένειες για τα χάπια της.
· Όσο ο τομέας της ψυχοφαρμακευτικής βιομηχανίας παραμένει ιδιωτικός, δεν πρόκειται να σταματήσει η ιατρικοποίηση της φροντίδας ψυχικής υγείας.
· Οι «αναπτυσσόμενες ασθένειες» στη βιομηχανία της ψυχικής υγείας ενδυναμώνουν τη νεοφιλελεύθερη ερμηνεία της «υγείας», που οδηγεί στον ατομισμό και βλάπτει την κοινωνία. (Επίσης βλέπε 4 αναπτυσσόμενες αντιδράσεις:πρωτοβουλίες διαμόρφωσης πολιτικής στη ψυχική υγεία).
Επίσης, τα φαρμακευτικά και ιατρικά σκευάσματα συχνά δοκιμάζονται παρανόμως στον πληθυσμό των φτωχότερων κρατών του κόσμου, όπως η Ινδία, η Αφρική, ώστε να μειωθεί το κόστος των πειραμάτων. Ωστόσο, η τραγική ειρωνεία είναι ότι, όταν αυτός ο φτωχός πληθυσμός υποφέρει από ασθένειες, είναι ζήτημα τύχης το αν θα επιβιώσει. Η πιθανότητα ότι αυτοί οι άνθρωποι θα πεθάνουν σε φτωχά ιδρύματα έχει αποδειχθεί μεγαλύτερη.
· Πρέπει να σταματήσει άμεσα ο παράνομος πειραματισμός των φαρμάκων. Από τότε που η ιδιωτικοποίηση οδηγεί τις εταιρείες να προσπαθούν να βγάλουν περισσότερο κέρδος, είναι αναμενόμενο ότι οι εταιρείες αυτές θα ψάξουν τα παράθυρα της νομοθεσίας, ώστε να βρουν τις φτηνότερες δυνατότητες αύξησης του κέρδους τους.
Συνεπώς, πιστεύουμε ότι ο τομέας της ψυχικής υγείας θα έπρεπε να είναι εξ ολοκλήρου δημόσιος και όχι ιδιωτικοποιημένος.
· Σύμφωνα με τελευταία ανάλυση φαίνεται ότι ο καπιταλισμός και ο νεοφιλελευθερισμός, όταν εφαρμόζονται στην κοινωνία και ειδικότερα στο χώρο της ψυχικής υγείας, οδηγούν σε αύξηση των προβλημάτων ψυχικής υγείας του πληθυσμού.
6.2 Προωθώντας τη κοινωνική ένταξη των ψυχικά ασθενών ή των ατόμων με αναπηρία και προστατεύοντας τα θεμελιώδη δικαιώματα και την αξιοπρέπειά τους.
Οι ψυχικά ασθενείς δεν πρέπει να αποκλείονται από τη κοινωνία και δεν πρέπει να τοποθετούνται σε μεγάλα νοσοκομεία, όπου εκεί, προφανώς, συντελείται ο επανατραυματισμός τους.
6.2.1 Οι προτεραιότητες μας για την ημερήσια διάταξη της ΕΕ
1. Να σταματήσει η φτώχια
2. Να σταματήσει η βία
3. Να σταματήσει η παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
4. Πρόληψη των ψυχικών ασθενειών.
5. Κλείσιμο των ψυχιατρικών νοσοκομείων, όπου οι ασθενείς δεν επιβιώνουν της υποτιθέμενης θεραπείας τους και αντικατάστασή τους με μικρότερου μεγέθους υπηρεσίες και καλύτερης ποιότητας φροντίδα.
6. Όσο περισσότερη ανάρρωση και αποκατάσταση είναι δυνατή
7. Απαγόρευση των ακούσιων θεραπειών.
8. Οι ασθενείς πρέπει να είναι οι θεμελιώδεις λίθοι αξιολόγησης της ποιότητας
της φροντίδας
9. Η εμπειρία να χρησιμοποιείται ως βάση για τη γνώση.
10. Υποστήριξη των οργανώσεων των ασθενών.
11. Εστίαση στη ψυχική υγεία του ανθρώπου, περισσότερο από όση στα
εξωτερικά χαρακτηριστικά των ασθενειών
12. Αποδοχή της ψυχικής ποικιλίας και πολλαπλότητας
13. Αποδοχή της πολυπολιτισμικότητας, της ψυχικής πολυμορφίας και πολλαπλότητας
14. Να δοθεί σε όλους τους ασθενείς το δικαίωμα της άρνησης της θεραπείας τους
15. Να γίνουν ειδικές προσπάθειες ώστε να υπάρχει παροχή καλής φροντίδας στους ψυχιατρικούς ασθενείς στα φτωχά κράτη, σε μάχιμες ζώνες, καθώς επίσης για πρόσφυγες και μετανάστες
16. Η ψυχοφαρμακευτική βιομηχανία δεν πρέπει να είναι ιδιωτικοποιημένη
17. Δημόσιο σύστημα ψυχικής υγείας
18. Τελικά η φροντίδα ψυχικής υγείας θα πρέπει οπωσδήποτε να γίνεται μέσα στη κοινωνία και από τη κοινωνία.
6.2.2 Οι προτεραιότητες μας στη βελτίωση της ποιότητας μέσα στα ιδρύματα ψυχικής υγείας:
19. Όχι μεγάλης κλίμακας ιδρύματα ψυχικής υγείας με εκατοντάδες ασθενείς
20. Η φροντίδα ψυχικής υγείας να βασίζεται σε μικρής κλίμακας κοινότητες με σεβασμό στις ατομικές ανάγκες.
21. Όχι ομαδικά σχήματα, αλλά εξατομικευμένα προγράμματα διαμορφωμένα μέσα από συνεργασία
22. Να γίνεται χρήση της βασισμένης σε εμπειρία γνώσης και της συμμετοχής των πελατών.
23. Η συμμετοχή των πελατών να είναι δυνατή κάθε ώρα: οι βοηθοί θα πρέπει να έχουν πάντα το χρόνο να συζητήσουν για οτιδήποτε
24. Να εξαλειφθεί η χρήση των μέτρων εξαναγκασμού.
25. Οι ασθενείς να αποφασίζουν αν η συγκεκριμένη μορφή φροντίδας τους βοηθάει.
26. Οι ασθενείς έχουν το δικαίωμα να αρνηθούν μία θεραπεία.
27. Να γίνει προσπάθεια να διατηρηθεί μια επικοινωνία βασισμένη στην ισότητα μεταξύ του ασθενούς και του προσωπικού.
28. Να βασιστεί η φροντίδα της ψυχικής υγείας στην επικοινωνία, ισότητα, εμπιστοσύνη, να υπάρχει προσοχή προς τα συναισθήματα των ασθενών και ως στόχοι να ορίζονται η ανάρρωση, η αποκατάσταση και η κοινωνική ενσωμάτωση.
29. Όχι αποκλεισμός, αλλά περισσότερη συντροφιά στους ανθρώπους με ψυχικές ασθένειες.
30. Περισσότερη προσβασιμότητα σε κοινωνικές επαφές και περισσότερες ευκαιρίες για τους ασθενείς, να συμμετέχουν στη καθημερινή ζωή της κοινωνίας.
6.3 Βελτιώνοντας τις πληροφορίες και τη γνώση για τη ψυχική υγεία στην ΕΕ
Για όποιες πληροφορίες μπορείτε πάντα να έρθετε σε επαφή με τις παρακάτω οργανώσεις ασθενών:
Jolijn Santegoeds, Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!
Διεύθυνση: Tellgenstraat 78, ταχυδρομικός κώδικας: 5652 ΝΤ,
Πόλη: Eidhoven
Χώρα: Ολλανδία (The Netherlands)
Τηλέφωνα: +31/040-2515342 κινητό: +31/ 06-47018432
E-mail:tekeertegendeisoleer@hotmail.com
Αγγλικό webside:http://home.tiscaili.nl/antisosite/international_message_board.htm
Full webside (NL):http://www.antisosite.tk
Marietje Lemmens, Stichting time-out
Διεύθυνση: Princess Christinalaan 14, ταχυδρομικός κώδικας: 6301 VX,
Πόλη: Valkenburg aan de Geul,
Χώρα: Ολλανδία (The Netherlands)
Τηλέφωνα: +31/043-6013857 κινητό: +31/ 06-47018432
E-mail:marietjelemmens@xs4all.nl
Full webside (NL):www.stichting-time-out.nl
Δρ. Jan Verhaegh, Clienten Centrum
Διεύθυνση: Prinses Christnalaan 14, ταχυδρομικός κώδικας: 6301 VX,
Πόλη:Valkenburg aan Geul
Χώρα: Ολλανδία (The Netherlands)
Τηλέφωνα: +31/043-6013857
E-mail:janverhaegh@xs4all.nl
Full webside (NL): www.stichting-time-out.nl
[1] Πρωτότυπος τίτλος: «Red Paper on improving mental health care: Declaration of Patients Organisations»
[2] Ψυχολόγος
[3] Ψυχολόγος
[4] Κλινική Ψυχολόγος, Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών, Θεσσαλονίκη
[5] Κατά τη μετάφραση τηρούνται οι υπογραμμίσεις και οι έντονες γραμματοσειρές του πρωτότυπου.
0 σχόλια:
Ανάρτηση Σχολίου